Ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving zijn de laatste jaren veel in het nieuws geweest. Met name wet- en regelgeving op het gebied van gedrag. En dan kom je snel op het groeiende vak van ‘Compliance’.
Compliance is de functie die in de meest algemene zin toeziet op naleving van regels die te maken hebben met de bevordering en handhaving van de integriteit en professionaliteit van een financiële instelling alsmede haar bestuurders en medewerkers met als doel compliance risico’s te beheersen en eventueel daaruit voortvloeiende schade te voorkomen dan wel te beperken. Iedere dag is hier wel een actueel voorbeeld te vinden in kranten. De bakermat van compliance ligt in het Angelsaksische recht en heel specifiek in de Verenigde Staten van Amerika, waar in de jaren 30 van de 20e eeuw de noodzaak van vergaande regulering van onder andere de financiële sector werd ingezien.
Tot 1991 stelde compliance bij de Nederlandse financiële instellingen weinig voor. Eind jaren 80 werd misbruik van voorwetenschap in Nederland strafbaar gesteld in het Wetboek van Strafrecht. In 1992 werd dit artikel opgenomen in de Wet toezicht effectenverkeer. De strafbaarstelling van misbruik van voorwetenschap was voor enkele financiële instellingen aanleiding tot het aanstellen van een Compliance Officer. Het begrip is vooral actueel geworden na de beursschandalen zoals Enron en Ahold, wat leidde tot het opstellen van de Corporate Governance Code. Compliance wordt sindsdien gezien als het voldoen aan alle relevante wetgeving. Elke financiële instelling beschikt over een compliance regeling die voorschriften bevat waaraan de in die instelling werkzame personen zich dienen te houden, alsmede voorschriften omtrent de wijze van controle op de naleving ervan. Ook veel instellingen die raakvlakken met de financiële sector hebben, zoals pensioenfondsen, hebben een compliance regeling. Een dergelijke regeling bevat bijvoorbeeld voorschriften omtrent de wijze waarop functionarissen voor eigen rekening in effecten mogen handelen, restricties in de omgang met zakenrelaties en de omgang met vertrouwelijke informatie (Insider trading).
Na de komst van de Wet toezicht effectenverkeer (WTE) werden steeds meer wetten en regelingen aangenomen die tot doel hadden de integriteit van de financiële instellingen en de financiële markten te waarborgen. Door de toegenomen regelgeving werd de compliance-functie steeds verder uitgebreid.
Op 1 januari 2007 is een groot deel van de financiële wetgeving vervangen door de Wet op het financieel toezicht (Wft). In deze wet, zijn bijbehorende AMvB’s en de nadere regelingen is de functie van compliance en de compliance officer beschreven. Daarnaast is duidelijk gemaakt welke toezichthouder op welk gebied van compliance toezicht houdt. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) legt zich toe op het gedragstoezicht en De Nederlandsche Bank houdt prudentieel toezicht.
Zo is er inmiddels extra aandacht voor het voldoen aan de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP) en milieuwetgeving. De WBP kent zelfs een wettelijk erkende, bijzondere vorm van Compliance Officer, de zgn. Functionaris voor de Gegevensbescherming (artikel 62 WBP).
De laatste ontwikkeling op het gebied van Logistiek, Douane (Export Control) en (Data) Security is nieuwe EU regelgeving namelijk Authorised Economic Operator.
Adviesgilde is betrokken bij meerdere projecten op het gebied van Compliance bij een grote internationale organisatie. Een vakgebied waar proces- en projectmanagement worden gecombineerd met gedrag en de verbetercyclus. Iedere organisatie en medewerker zou zich bewust moeten zijn van zijn gedrag en op welke wijze hij of zij zelf een bijdrage levert aan het naleven van dit gewenste gedrag. Een ‘a-b-c-tje’ zei ik vorige maand nog; Awareness, Behavior en Compliance/Control. Zo eenvoudig als het klinkt, zo lastig is dit goed te bedden in de cultuur, processen, en gedragingen van de organisatie. Gerard Hebenaar, Adviesgilde
